Στο στόχαστρο του βουλευτή Επικρατείας, του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ., ο εκλογικός νόμος
«Ο εκλογικός νόμος που εισάγετε για τις αυτοδιοικητικές εκλογές είναι πλήρως ακατανόητος ακόμα και ως προς το ποιος είναι πρώτος και κερδίζει. Διότι μπορεί ο δεύτερος να είναι δεύτερος στην ψήφο των πολιτών αλλά να καθίσταται πρώτος μέσω μιας αόριστης και νεφελώδους δεύτερης επιλογής. Και εδώ έγκειται το καλπονοθευτικό του πράγματος: μπορείτε να καταστήσετε τον ηττηθέντα στη λαϊκή ψήφο ως νικητή.
Αυτό δεν είναι δημοκρατία στην τοπική αυτοδιοίκηση. Και θα τα αναλύσουμε και περαιτέρω στην ένσταση αντισυνταγματικότητας που καταθέσαμε.
Σας λέω μόνο αυτό: φτιάξατε έναν εκλογικό νόμο για να αποφευχθεί η ήττα που γνωρίσατε στις προηγούμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, του 2023. Είναι κομμένος και ραμμένος για να είχε αποφευχθεί αυτή η ήττα.
Η πατέντα όμως θεραπεύει την προηγούμενη ήττα σας, που έχει ήδη συντελεστεί. Προσέξτε μη πέσετε θύμα της πλεκτάνης που στήσατε και αντί να σας διασώσει επιτείνει την επόμενη ήττα σας» τόνισε στην ομιλία του ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής κατά τη συζήτηση για το νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης.
Ο κ. Δουδωνής τόνισε μεταξύ άλλων και τα εξής: «Το νομοσχέδιο όχι μόνο δεν κάνει βήματα μπρος αλλά κάνει πολλά βήματα πίσω για δημοκρατική νομιμοποίηση και οικονομική αυτοτέλεια.
Παρατήρησα ακόμα ότι η πλειοψηφία της ΚΕΔΕ, ως προστηθείς του υπουργείου ετοίμασε μια ολόκληρη ανάλυση γύρω από την ύπαρξη παρόμοιων μοντέλων στο εξωτερικό. Η ανάλυση αυτή, για ένα νομικό μάτι, κρίνεται ως αποτυχημένη.
Δεν αποδεικνύει τίποτα άλλο πέραν του ότι υπάρχουν χώρες που δεν έχουν δεύτερο γύρο αυτοδιοικητικών εκλογών. Και; Πώς αυτό δικαιολογεί την κατάργηση του δευτέρου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών σε μια χώρα που έχει εκλογές δύο γύρων εδώ και πάνω από μισό αιώνα;
Όσον αφορά στην ηλεκτρονική ψήφο, θα καλέσω τον υπουργό να ενημερώσει την εθνική αντιπροσωπεία σε σχέση με τις εγγυήσεις του αδιάβλητου που περιέχουν οι διατάξεις του κώδικα, επαναλαμβάνω οι διατάξεις του κώδικα και όχι τυχόν δευτερογενής νομοθεσία που θα εκδοθεί κατά εξουσιοδοτική διάταξη, για να καθορίσουμε την ψήφο μας επί των οικείων διατάξεων.(…)
Εισερχόμαστε λοιπόν στο ζήτημα του μοντέλου που προωθείται για τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων: αυτό είναι ένα μοντέλο δημαρχοκεντρικό. Λόγω μεν τοπική δημοκρατία, έργω δε ενός ανδρός αρχή.
Ας ξεκινήσουμε από τα πιο προφανή: δήμαρχος και περιφερειάρχες με τον κώδικα ενδύονται με την πολυτέλεια ενός στρατού μετακλητών συμβούλων. Η ίδια λογική των μετακλητών που έχουμε δει και στηλιτεύουμε στην κεντρική διοίκηση.
Και μάλιστα, αυτό συμβαίνει εδώ ενώ οι δήμοι είναι δραματικά υποστελεχωμένοι. Αλλά δεν είναι δυνατόν να υποκαθιστούμε την έλλειψη δημοτικών υπαλλήλων όχι με πρόσληψη καινούργιων και ικανών αλλά με μια στρατιά μετακλητών που επίσης κοστίζουν. ….
Η δημοτική επιτροπή αποκτά ρόλο μικρής κυβέρνησης του δήμου, κλέβοντας αρμοδιότητες από το δημοτικό συμβούλιο. Διαχειρίζεται ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής και στρατηγικής διοίκησης, ενώ ελέγχεται από τον δήμαρχο μέσω της προεδρίας και της πλειοψηφίας.
Ας πάμε όμως και στο θέμα των τοπικών κοινοτήτων, σε αυτό που έχει αποκληθεί ενδοδημοτική δημοκρατία.
Είπατε κ. υπουργέ, ότι το Σύνταγμα προβλέπει δύο και όχι τρεις βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, δεν θα διαφωνήσω καθόλου. Αλλά από την υπαγωγή των κοινοτήτων σε δήμους για λόγους διαχειριστικής επάρκειας μέχρι την πλήρη υποτίμηση της τοπικής κοινότητας υπάρχει μεγάλη απόσταση. Απόσταση που έχετε διανύσει σε χρόνο dt.
Πάρτε για παράδειγμα το ζήτημα των επικεφαλής των μικρών κοινοτήτων έως 300 κατοίκων: θα αποκαλούνται όχι πρόεδροι, αλλά εκπρόσωποι. Για καθαρούς λόγους υποτίμησης της θέσης τους.
Λέει ο εισηγητής της πλειοψηφίας, ο κ Κωτσός, τον οποίο σέβομαι πολύ: δεν προίστανται κοινοτικού συμβουλίου. Μα κατά το Σύνταγμα και ο περιφερειάρχης είναι ανώτερο αιρετό μονοπρόσωπο όργανο του β βαθμού της τοπικής αυτοδιοίκησης. Και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μονοπρόσωπο όργανο είναι. Γιατί το κάνετε αυτό;
Δείτε επίσης τα τοπικά δημοψηφίσματα. Εκ της πείρας μου στο συνταγματικό δίκαιο, σας λέω ότι είναι η πιο επιτυχημένη ίσως και η μόνη επιτυχημένη αν εξαιρέσουμε δημοψηφίσματα για θέματα θεμελιώδη, όπως πχ η μορφή του πολιτεύματος, μορφή άμεσης δημοκρατίας. Οι κάτοικοι μπορούν να προτείνουν, αλλά ο δήμος δεν υποχρεώνεται να εντάξει το θέμα προς συζήτηση ούτε να απαντήσει αιτιολογημένα. Πρακτικά δηλαδή μηδέν εις το πηλίκον.
Σας καλώ να ξαναδείτε όλο αυτό το πλαίσιο, δεδομένου ότι η πληθυσμιακή συρρίκνωση που εξελίσσεται σε εθνική κρίση χτυπά δυσανάλογα πολύ τα χωριά μας. Με πλήρως αποψιλωμένες από οποιαδήποτε δύναμη τοπικές κοινότητες βαθαίνετε ακόμα περισσότερο την πληθυσμιακή τους συρρίκνωση και την κρίση.
Τέλος σε σχέση με τα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα των ενστόλων δημιουργείται ένα χαώδες καθεστώς, το οποίο δεν ευνοεί αλλά αποθαρρύνει τη συμμετοχή στα τοπικά πράγματα. Εμείς τη θέλουμε αυτή τη συμμετοχή, κάθε δημοκρατία πρέπει να τη θέλει και εσείς αντί να την ενισχύετε την πιέζετε περαιτέρω.
Παράδειγμα: Το άρθρο 294 αναγνωρίζει ότι ένστολοι μπορούν να αναλαμβάνουν αιρετά αξιώματα, μεταξύ των οποίων του αντιδημάρχου και του αντιπεριφερειάρχη. Ταυτόχρονα, όμως, η συμμετοχή αυτή συνοδεύεται από σοβαρό υπηρεσιακό κόστος: η θητεία τους δεν προσμετράται για βαθμολογική και μισθολογική εξέλιξη. Άρα αποθάρρυνση.
Η κωδικοποιητική αυτή προσπάθεια είχε πράγματι να αντιμετωπίσει μια μεγάλη σε έκταση ύλη. Αντί όμως η κωδικοποίηση να συνοδευτεί από διατάξεις που θα απελευθέρωναν την τοπική αυτοδιοίκηση από βάρη χρόνων, συνοδεύεται από νέες διατάξεις στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση.
Ιδίως σε σχέση με τις δύο βασικές προτεραιότητες, την ενίσχυση της δημοκρατικής νομιμοποίησης και την οικονομική αυτοτέλεια, το παρόν νομοσχέδιο όχι μόνο δεν κάνει βήματα μπρος αλλά κάνει πολλά βήματα πίσω. Για αυτό και εμείς θα το καταψηφίσουμε επί της αρχής.